English | عربي



خۆشەویستی لە كوردەواریدا

2019/07/14 | 14:36

هەواڵی کوردستان - 11

ئەو هەموو كەف و كوڵەی ئیشارەت و سەلامی كۆڵان، سەلام و موحیبەتی درزی دەرگا، لە كاتی زەماوەند و ژنهێناندا چی لێ بەسەر دێ؟ بۆچی شیلەی خۆشەویستی ناچێتە ناو خێزانی كوردییەوە؟ بۆچی باوكانی دڵڕەق و دایكانی نیگەران دەبن بە سیمای خێزانی ساڵانی شەستەكان، بۆ نموونە؟ ئایا هەڵبژادرنەكان هەڵەن؟ ئایا شێوازی ژیانیان لە شوێنی خۆیدا نییە؟ هەتا ئەو منداڵانەی لە بەرهەمی ئەو خۆشەویستییە دەكەوتنەوە بۆ هێندە دڵڕەق بوون؟ تەنیا شەڕەگەڕەك و باڵندە كوشتنیان دەزانی؟ (لە بەشی داهاتوودا هەوڵ دەدەم پەیوەندییەك لەنێوان دڵڕەقیی فەزای سیاسی و دڵڕەقیی خێزان و ئەندامەكانی لەو كاتدا بدۆزمەوە).

بۆ ئەو بەشەش، پرسیارەكە ئەوەیە، ئەو چاو بەیەكتر كەوتنە، دیتنی درزی دەرگا و سەر ڕێگا و پێچی كۆڵان، بەشی یەكترناسین دەكا؟ بەشی ژیانی بەردەوامی ژن و مێردایەتی دەكا؟ بەشی ئەوە دەكات نهێنییەكانی یەكتر بناسن؟ بەشی ئەوە دەكات دەردەدڵ بۆ یەكتر بكەن؟ بەشی ئەوە دەكات دێوجامەكانی ڕووخساری یەكتر لێكەنەوە و ڕووی ڕاستەقینەی یەكتر ببینن؟

چاووڕاو یان دێوجامەحەزلێكردن بەو مانایەی باسمان كرد، بەشێكە لە بەرژەوەندی، بەرژەوەندیی جەستە، یان تێركردنی جەستە، ئینسانیش بۆ بەدیهێنانی بەرژەوەندییەكانی هەموو ڕێگایەك بەكار دەهێنێ.

تاكە بەرژەوەندیی كوڕ یان كچ لەو پڕۆسەیەدا، سەرنجڕاكێشانی بەرامبەرەكەیەتی بە هەر نرخێك بێ.

گیرۆدەكردنیەتی بە خۆیەوە.یەكەم سەرمایەی كوڕ یان كچ، كە شانازیی پێوە بكات جەستەیەتی، ئەوە بۆ حەزلێكردن و خۆشەویستیی یەكەم نیگا.

جەستە گەورەترین سەرمایەی گەنجە.

هەر لەبەر ئەوەشە هەندێك دیاردەی جەستەیی دەكرێتە جێی تانە و تەشەر.

ناوی یەكتر لە ڕێگای ئەندامە دیارەكانی جەستەوە هەڵدەدەن، فڵان گۆج و فڵان سەر زل و فەڵانە شەل.

ئەوەش یەكەم خەنجەرە كۆمەڵگەی نەخۆش لە ئەندامەكانی دەدات.

تاكە مەبەستیش لێی بێبەشكردنیانە لە مافەكانیان و ڕووخاندیانە.جەستە سەرمایە گەورەكە، دەبێتە پانتایی ئیش لەسەركردنی هەمووان.

تا ئێرە ئاساییە، ئەوەی ئاسایی نییە، ئەوەی جێگای داخە ئەوەیە كارێكتەرەكانی تەنیا خۆیان نماییش ناكەن، واتا حەقیقەتی خۆیان نماییش ناكەن، بەڵكوو بەهۆی نماییشەوە خۆیان دەگۆڕن بۆ كائینێكی دیكە، كە دەشێ هەر كەسێك بێت جگە لە خۆی.

بێت.

ئەوە چۆن ڕوو دەدات؟پێش ئەوەی وەڵامی ئەو پرسیارە بدەمەوە، دەكرێ لە پرسیارێكی دیكە ورد ببینەوە، نەك وەڵامەكەی، بەڵكوو خودی پرسیارەكە وەڵامی پرسیاری پێشووە.ئایا كوڕ و كچە دڵخوازەكان كە بە ئاواتی خۆیان دەگەن و پەیامەكەیان دەچێتە سەر، بۆ گڵ نابن و بۆ یەكتر دەبن، كە لەژێر بنمیچێكدا كۆ دەبنەوە ئاسوودەن؟ خێزانێكی بەختیاریان دروست كردووە؟ منداڵەكانیان لەژێر تارای خۆشەویستیدا گەورە كردووە؟ ئایا شەڕی ژن و مێردەكان كۆتایی هاتووە؟نەوەی یەكەمی خۆشەویستەكان، ئەو منداڵانەی لە حەزلێكردنی دایكان و باوكان كەوتنەوە، دیسانەوە شاهیدی شەڕی نەبڕاوەی ماڵن؟ دیسانەوە ژن و مێردەكان، كە لەژێر بنمیچی ژوورێكدا پێكەوە دەژین، وەك هونەرمەندی مەقدۆنی و پەیكەرەكەی لێك تووڕە و دڕدۆنگن؟ هەزار و یەك بیانوویان هەیە بۆ جیابوونەوە، بۆ لێك تووڕەبوون و ڕق لە یەكتر بوونەوە؟ شەڕی دڵدارەكان ئەو جارە دەگاتە كۆڵان، ناوبژیوانیی تێدەكەوێت و لەیەكتر بێزا دەبن، گرنگترین مانشێتی خێزانی ئەو سەردەمە ئەوەیە:- لەبەر خاتری ئەو منداڵانە نەبا یەك ڕۆژیش لەگەڵی نەدەژیام.- عەیبەی خەڵك كوشتوومی، دەنا سبەینێ تەڵاقم دەدا.- پێم خۆشە لەدەرەوە كۆڵكێشی بكەم، نەك بچمەوە ئەو ماڵە زیندانە.ژنانیش قسەی خۆیان هەیە، لەنێوان خۆیاندا دەڵێن:- هەمووی درۆ بوو، قسەكانی هەر فریودان بوون.- لە ترسی براكانم نەبێ، سبەینێ ماڵەكەم بۆ بەجێ دەهێشت.- تەنیا لە وشەی بێوەژن دەترسم لەسەر دەفتەر نفووسەكەم.- چاوی خەڵك لە گوللە تیژترە، قسەیان لە ژەهر تاڵترە بۆ بێوەژن.ئەو خۆشەویستییەی، كە دەبوو (یان بۆ ئەو بێ یان بۆ گڵ) چی لێ هات، ئایا ئەوە ڕاست بوو؟

وردەكاریی دڵداری یان حەزلێكردندێوجامەكانی ئینسان ئەوەندە زۆرن، كە قورسە ڕووخساری ڕاستەقینەی یەكتر ببینن.

داپۆشینی ئەو ماوە كەمەی دڵدارەكان چاویان بە یەكتر دەكەوێ، بە ئومێد و ڕەنەقی ژیان زۆر ئاسانە.پێشتر كچ تەنیا لە درزی دەرگاوە كوڕی دەدیت، چۆن كوڕێك:- لێو بەخەندە.- خەمخۆر.- پڕ حەماس و جوانی.- قژ داهاتوو، ڕیش تاشراو.- هێمن و لەسەرخۆ.ئەوە حەزلێكردنە، ئەوە دەچێتە خوێنەوە، ئەوە پێویستی ئینسانە بە ڕەگەزی بەرامبەر، خولقێنەری هەموو ئەوانەیە.

كچیش:- چاو مەست.- ڕووخسار فریشتەیی.- قژ خەیاتە.- باڵا شیك و هەزار تەرز.دەیان سیفەت و جوانی سەرنجڕاكێشتر، كە كوڕ لە هەوای بەردەمی ماڵی یار، لە دووكەڵی گەڕەكەكەیان، لە زێرابی شاركەشیان بۆنی دەكات و پێی مەست دەبێ.كە دەچنە ماڵێكەوە، كە لە چاو و چاودێریی كۆمەڵگە ڕزگاریان دەبێ، دەبنە خاوەنی جەستەی یەكتر، ئەوەش مەبەستی حەزلێكردن و دڵدارییە.

سروشتی حەز ئەوەیە دەبێ تێر بێ.

سروشتی حەزلێكردن داوای بەرهەم و وەڵامی جەستەی دەوێت.

ئەو وەڵامەی دەست دەكەوێت و بینی پێوە دەنێ، دەیەوێ بە یەك قوم هەمووی بخواتەوە.

نموونەیەكی سادە، بۆ تینوویەك یەكەم قومە ئاو هەناسە و ژیانە، ئاوی تاڵیش شیرینە.

دووەم قومیش هەروا، سێیەمیش، كە بەردەوام بێت، گرنگیی ئاوەكە وردە وردە كەم دەبێتەوە، پەیوەندیی ئاو و جەستە دەچێتە ئاستێكی دیكە.

جەستە بەدوای ئاوی شیرینتر و پاكتردا دەگەڕێت.

بەپێچەوانەوەی كاتێ ناچاری، كاتێ بەتەواوی تینووی، جەستە بە ئاوی شوێن پێی ئێستریش ڕازییە.ئەفسانە سەری لە ئاسمانە و قەدی لەناو ئینسان و ڕەگی لە زەویدایە، ئەوە دووبارەبوونەوەی چیرۆكی هونەرمەندە مەقدۆنییەكەیە.

كوڕی دڵدار و خۆشەویستی نزا دەكات و دەپاڕێتەوە، كچەكەی دڵخوازی بۆ ئەو بێ، بە خۆشەویستەكەی بگات، لەگەڵ ئەوەشدا ئەو دەیان و سەدان نموونەی دوو دڵخوازی لەبەر چاوە، كە پێك گەیشتوون.

كە پێك گەیشتوون و لێكیش بێزار بوون.

كەچی ئەو پێی وایە پەیكەرەكەی ئەو، كە مامۆستا هەردی بە (پەیكەری یۆنانی)ی شوبهاندووە، لەوانە جیاواز، پەیكەرەكەی ئەو، كە ژنە دڵخوازەكەیەتی جنسێكی دیكەیە، توخمێكی باڵاترە، بەو خەیاڵەوە دەفڕێت و دەفڕێت و سەر لە ئاسمانی خەون و ڤینۆس دەسوێ.ئەوە دنیاكەی پێش بە یەكتر گەیشتنی ئەو دەور و سەردەمەیە كە دەورێكە كارێكتەری كورد دەستی لەو پەیوەندییە وەرداوە، دەستكاریی ژنهێنانی ئیسحاقانەی كردووە.

جیاوازیەكە چییە:- لەو شارە نوێیانەدا، كە تا ڕادەیەكی زۆر كولتووری لادێ زاڵە، كوڕ كۆڵان بە كۆڵان بەدوای دولبەرەكەیدا دەگەڕێت، كە بە هەر هۆیەكەوە هەڵیبژارد، هەنگاوی دووەم دەنێت.- هەنگاوی دووەم گۆڕانكارییە لە ئەتوار و جەستە و سیمای كاكی دڵداردا.- هەر ئەو هەڵبژاردنەش، كە دەستی كچەشی تێدایە، كاریگەریی تەواوی بەسەر كارێكتەری كچەوە دروست دەكات، زۆرتر سیمایەكی ئاڵۆز و ژیانێكی نهێنی پێ دەبەخشێ، لێرەوە كچیش خۆی لە ڕڤقە جیا دەكاتەوە.- كوڕە كار دەكات و حەقی خۆی وەردەگرێ و دەتوانێ لە ماڵێ، لەبەردەم كەسوكاردا بە دەنگی بەرز بڵێ، كە دەیەوێ (فڵان كچ) بخوازێ.- كە نەشیتوانی ماڵی تایبەتی هەبێ، ئەوا ژووری تایبەتی بۆ دەڕازێنرێتەوە، كە تا ڕادەیەكی باش ئازادیی هەیە.- هەردووكیان لە سێكسی بێ ڕووخسار ڕزگاری دەبن.

(سێكسی بێ رووخسار، یان سێكس بەپەلە، جووتبوونی بووك و زاوایە لە تاریكەشەودا، بە نهێنی، بەتەنیشت ئەندامانی دیكەی خێزانەوە)،ئەوانە و چەندان جیاوازیی دیكە هەن، لەنێوان ژنهێنانی ئیسحاقیانە و ژنهێنانی نەو شاری كوردیدا.كە كوڕ و كچی دڵدار و دڵخواز لە یەكتر دیتنی سەری كۆڵان و ڕێگای حەمامەوە دێنە ناو ژووری بە یەكگەیشتن، كە دەگەنە یەكتر و یەكتر لەباوەش دەكەن، لەو كاتەدا هەموو ئەو كۆتانە دەشكێن، كە دژایەتیی ئەوانیان دەكرد، ئەو كۆتانە ئەگەر لە ڕێگایەكەوە زیانی بە پەیوەندییە خۆشەویستییەكەیان گەیاندبێ، ئەوا لە سەد ڕێگاوە ئەوانی پێكەوە دەبەستەوە و لە یەكتری نزیكتر دەكردنەوە، تەواو وەك ئەو ڕەشەبایەی ڕوو لە كۆمەڵێك ڕێبواری دەشت یان بیابان دەكات، ڕەشەبایەكە چەند بەهێز بێ، ئەوانە توندتر لە یەكتر نزیك دەبنەوە و تا ئەوەی بە هەموو هێزیان باوەش بە یەكتردا دەكەن، ئەگەر پێش ڕەشەبایەكە دوژمنی یەكتریش بووبن.لە ژووری مەرامدا ئەو ڕەشەبا نەیارنە نامێنن و ئەوان بە یەكتر دەگەن.

لەو ژوورەدا، لە ڕۆژەكانی داهاتووی ئەو ژوورەدا، ئەو دوو دڵخوازە هەموو دێوجامەكانیان دەكەون، هەموو ئەو نمایشەی دەیانكرد كۆتایی دێت، بێ گومان لەناكاو و لەپڕ نا، ڕۆژ بە ڕۆژ و مانگ بە مانگ.

كەوتنی دێوجامەكان دوا قۆناغی خۆشەویستی یان حەزلێكردنی كوردییە، دوای كۆبوونەوەیان لەژێر یەك ساپیتەدا.وردەكاریی كەوتنی دێوجامەكان یان (قیناعەكان)، دوای بەشار بوونی سلێمانی سەرنجی هەموومان ڕادەكێشێ.

ئەوەی سلێمانی هەنگاوێكی گەورە دەباتە پێشەوە، كردنەوەی زانكۆی سلێمانییە، لە كۆتایی شەستەكانی سەدەی ڕابردوودا، كە كاریگەری و لێكەوتەكانی لە حەفتاكان دەركەوت.

ئەوەش دەبێتە دوا قۆناغی نووسینەكەی من، كەواتە بۆ بەشەكانی داهاتوو ئەو بابەتانەمان لەبەردەستە.- زانكۆی سلێمانی و كاریگەرییەكانی لەسەر قبوڵكردنی كولتووری شار.

یان:- سیمای شار و زانكۆ سلێمانی.ڕووحی بایەتەكە ئەوە دەبێ، كە زانكۆ چ كاریگەرییەكی گەورە دەكاتە سەر بیركردنەوە و كرانەوەی شاری سلێمانی.- كەوتنی دێوجامەكانی خۆشەویستیی دوای هاوسەرگیری.بەهۆی ئەو دوو بابەتەوە، خۆشەویستی لە كۆمەڵگەی كوردیدا دەگەیەنمە دوا قۆناغ.

-

 









زۆرترین بینراو


هەواڵی سەرەکی

⋙ ب ڤیدیۆ .. کچەک ژ پایزێ هاتە بەلاڤکرن

⋙ بەوێنە و ڤیدیۆ.. سوپای سوریا دەچنە ئەو ناوچانەی ماوەی 7 ساڵە بۆی نەگەڕاونەتەوە

⋙ کەلار؛ ئۆتۆمبێلێک لە بەرزاییەکەوە دەکەوێتە خوارەوە

⋙ شەڕڤانان هێلیکۆپتەرێکی سوپای تورکیایان خستەخوارەوە

⋙ زێدان ئاخفتنا خوه‌ بوو یاریا مایوركا گوت

ڤیدیۆ هەواڵ
⋙ ب ڤیدیۆ .. کچەک ژ پایزێ هاتە بەلاڤکرن

⋙ بەوێنە و ڤیدیۆ.. سوپای سوریا دەچنە ئەو ناوچانەی ماوەی 7 ساڵە بۆی نەگەڕاونەتەوە


زۆرترین بینراو