English | عربي



په‌یكه‌ر بۆ داهێنه‌ر

2019/07/14 | 14:36

هەواڵی کوردستان - کێ شایستەیە و بۆ شایستەیە؟

زۆربه‌مان ده‌زانین ڕۆمانی (سینۆهە)ی نووسه‌ری فینلاندی به‌ناوبانگ (میكا ڤالته‌ری)، یه‌كێكه‌ له‌ ڕۆمانه‌ به‌ناوبانگه‌گانی ئه‌ده‌بی هاوچه‌رخ.

ڤالتێری به‌م ڕۆمانه‌ فینلاندی به‌ جیهان ناساند، یان هه‌ر نه‌بێت یه‌كێكه‌ له‌و داهێنه‌رانه‌ی، كه‌ وڵاته‌كه‌ی خۆی به‌ جیهان ناساند.

كێن ئه‌و داهێنه‌رانه‌ی كه‌ فینلاندیان به‌ جیهان ناساند؟ ئه‌و داهێنه‌رانه‌ ئه‌وانه‌ن، كه‌ له‌ ڕێگه‌ی هونه‌ر و زانسته‌وه‌ فینلاندیان به‌ جیهان ناساند، یه‌كه‌م كه‌س هونه‌رمه‌ندی بواری موزیك، سیموفیست سیبێلیۆس بوو، كه‌ به‌ مۆسیقای كلاسیك چووه‌ ڕیزی سیمفۆنیسته‌كانی جیهانه‌وه‌.

له‌ جیهانی زانسیشدا، ئه‌و ئه‌ندازیاره‌ گه‌نجه‌ بلیمه‌تانه‌ی كه‌ ته‌لیفۆنی موبیلی (نۆكیا)ی هێنایه‌ كایه‌وه‌، به‌ڵام كاریگه‌ریی داهێنانی ئه‌مانه‌، هێشتا به‌ ئه‌ندازه‌ی كاریگه‌ریی ڕۆمانی سینۆهەی ڤالته‌ری به‌رده‌وام نییه‌، هه‌ر نه‌بێت نۆكیا به‌رامبه‌ر به‌ ته‌كنیكی ئای فۆن خۆی نه‌گرت و له‌ بازاڕه‌كانی جیهاندا كشایه‌وه‌، به‌ڵام ڕۆمانی سینۆهه‌، هه‌تا دێت له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا پڕفرۆشتر و پڕخۆێنه‌رتر ده‌بێت.

میكا ڤاڵته‌ری رۆمانی سینۆهه‌ی له‌ ساڵی 1945دا نووسی، ئه‌وه‌بوو، هه‌ر له‌و سه‌ده‌مه‌دا بوو به‌ پڕفرۆشترین ڕۆمان، هه‌ر له‌ ئه‌مەریكا خۆیدا، بۆ چه‌ند ساڵێك به‌ یه‌كه‌می لیستی ڕۆمانه‌ پڕفرۆشه‌كان مایه‌وه‌.

ڤالته‌ری ساڵی 1908 له‌دایك بوو، یه‌كه‌م ڕۆمانی خۆی له‌ ته‌مه‌نی نۆزده‌ ساڵیدا بڵاو كرده‌وه‌، ڕۆمانه‌كه‌ ئاوێنه‌ی ژیانی بۆهێمی و سه‌ركێشیی گه‌نجانی پاریسی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ بوو، ئه‌م ڕۆمانه‌ زه‌نگی زایەڵه‌ی له‌دایكبوونی نووسه‌رێكی مه‌زن بوو بۆ دونیای ئه‌ده‌ب، ڕۆمانه‌كه‌ له‌ فینلاند پڕخوێنه‌رترین ڕۆمان بوو.

پاشان كتێبێكی، وه‌ك ڕێبه‌رێك بۆ ئه‌وانه‌ی كه‌ دیانه‌وێت ببن به‌ نووسه‌ر، به‌ ناونیشانی (ده‌ته‌وێت ببیت به‌ نووسه‌ر؟) نووسی.

له ‌ساڵی 1957 میكا ڤالته‌ری به‌ ئه‌ندامی ئه‌كادیمیای فینلاند هه‌ڵبژێردرا.

ڤالته‌ری به‌ ڕۆمانی سینۆهه‌ ناوبانگی له‌ جیهاندا ده‌ركرد، وه‌كوو ده‌زانین ڕۆمانه‌كه‌ی ده‌رباره‌ی میسڕی سه‌روه‌ختی (ئه‌خناتوون) فیرعەونه‌كانه‌، به‌ڵام نووسه‌ر خۆی، ته‌نانه‌ت به‌ سه‌ردانیش میسڕی نه‌دیوه‌، له‌ شاره‌كانی ڕۆژهه‌ڵات و وڵاتانی ئیسلامیدا، ته‌نیا شاری ئه‌ستانبوڵی دیوه‌.

ئه‌وه‌ی ئه‌و پشتی پێ به‌ستووه‌، خه‌یاڵ و ئه‌ندێشه‌ی ده‌وڵه‌مه‌ند و زانست و زانیارییه‌كانییه‌تی.

ڤالته‌ری خاوه‌نی 29 ڕۆمان و 15 نۆڤێلێت و شه‌ش دیوانه‌ شیعر و شه‌ش كۆمه‌ڵه‌ چیرۆكی منداڵان و 26 شانۆنامه‌یه‌.

ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ سه‌تان وتار و باس و سیناریۆی فیلم و درامای ڕادیۆ و ته‌له‌ڤزیۆن.

به‌رامبه‌ر به‌م ته‌مه‌نه‌ پڕ له‌ داهێنانه‌، به‌رامبه‌ر به‌م خزمه‌ته‌ گه‌وره‌یه‌ی ئه‌ده‌بی فینلاند و ناساندنی وڵاته‌كه‌ی به‌ جیهان، شاره‌وانیی هێلسنكی پێشنیازی كرد كه‌ تاكوو له‌ژیاندایه‌، وه‌ك ڕێزلێنان و پێزانین، په‌یكه‌رێكی بۆ بكه‌ن، به‌ڵام ڤالته‌ری به‌م شێوه‌یه‌ پێشنیازه‌كه‌ی ڕه‌ت كرده‌وه‌: - شاری هێلسنكی پێویستی به‌ په‌یكه‌ری من نییه‌، هێلسنكی پێویستی به‌ توالێتی گشتییه‌، مرۆڤ كه‌ بیه‌وێت ده‌ست به ‌ئاو بگه‌یەنێت، توالێتێكی گشتی له‌ هێلسنكییدا نادۆزێته‌وه‌، بۆیه‌ له‌جیاتی ئه‌وه‌ی پەیكه‌ر بۆ من دروست بكه‌ن، توالێتێكی گشتی دروست بكه‌ن باشتره‌، ئه‌وه‌یان سوودی بۆ خه‌ڵك زۆرتر ده‌بێت.

 

سیناریۆفه‌رموو، فه‌رموو.

به‌ره‌و ژووری میوان پێشم كه‌وت، دانیشتم.- چا یان قاوه‌؟- قاوه‌ بێ زه‌حمه‌ت.به‌ته‌نیا بۆ ساتێك له‌ ژووری میوان دانیشتم، سه‌رنجم یه‌كسه‌ر له‌سه‌ر پكه‌ری كه‌لله‌سه‌رێك نیشته‌وه‌، كه‌ له‌ سووچێكی ژووره‌كه‌دا دانرابوو.

لێی ورد بوومه‌وه‌، ده‌مویست بزانم په‌یكه‌ری چ داهێنه‌رێكه‌، خه‌یاڵم بۆ چه‌ند كه‌سێكی به‌ناوبانگی لای خۆمان و هه‌نده‌رانیش چوو، به‌ڵام كه‌ باشتر لێی ورد بوومه‌وه‌، زۆرتر له‌ ده‌موچاوی خاوه‌ن ماڵه‌كه‌ ده‌چوو، ده‌مزانی ئه‌میش ده‌ستی نووسینی هه‌یه‌، به‌ڵام تۆ بڵێی په‌یكه‌ری بۆ خۆی كردبێت؟- پێده‌چێت نه‌یناسیته‌وه‌؟گوتم: نه‌خێر، به‌ڵام تا ڕاده‌یه‌ك له‌ خۆت ده‌چێت، وانییه‌؟گوتی: بۆ نا؟ باشی بۆ چوویت، خۆمم.- خۆت په‌یكه‌رت بۆ خۆت دروست كردووه‌؟- نه‌خێر، له‌ وڵات له‌لای خۆمان، وه‌ك ڕێزلێنان له‌پای خزمه‌تی زۆرمدا بۆیان دروست كردم.ده‌مزانی كه‌م تا زۆر ده‌ستی نووسینی هه‌یه‌، به‌ڵام به‌ ئه‌ندازه‌یه‌كی ئه‌وتۆ حكوومه‌ت په‌یكه‌ری بۆ بكات، به‌و ئه‌ندازه‌یه‌ باوه‌ڕم نه‌ده‌كرد.- گوتیان: له‌گه‌ڵ خۆت بیبه‌وه‌ بۆ هه‌نده‌ران، لێره‌ جێگه‌ی شیاومان بۆ نه‌دۆزییه‌وه‌، هه‌ر له‌ شوقه‌كه‌ی خۆت دایبنێ، با میوانه‌كانت، به‌تایبه‌ت بیانییه‌كان، بزانن تۆ له‌ وڵاتی خۆت چه‌ند گه‌وره‌یت، چه‌ند كوردت به‌ جیهان ناساندووه‌.كه‌ به‌جێم هێشت، به‌ده‌م رێگه‌وه‌ بیرم له‌ رۆماننووسی گه‌وره‌ی به‌ریتانیا (ئاگاسا كریستی) ده‌كرده‌وه‌، كه‌ ده‌گوترێت تاكوو ئێستا بەرهەمەکانی پڕفرۆشترین نووسه‌ری جیهانه‌، ئه‌و 1976 كۆچی دوایی كرد، شاره‌وانیی له‌نده‌ن بۆ یه‌كه‌م جار له‌ ساڵی 2012، پاش 35 ساڵ، ڕه‌زامه‌ندیی دا له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی له‌ گۆڤندگاردن، به‌بۆنه‌ی تێپه‌ڕبوونی شه‌ست ساڵ به‌سه‌ر نماییشی شانۆیی ته‌ڵه‌ی مه‌شك، په‌یكه‌رێكی بۆ دابنرێت.

هه‌ر بۆ زانین، تاكوو ئێستا چوار میلیار له‌ كتێبه‌كانی فرۆشراون، بۆ زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری زمانه‌كانی دنیا وه‌رگێڕدراون.

هه‌موو چیرۆك و ڕۆمانه‌كانیشی كراون به‌ فیلم و درامای ته‌لەڤزیۆن و ڕادیۆ.

 









زۆرترین بینراو


هەواڵی سەرەکی

⋙ ل دهۆكێ‌ بو ئێكەم جار ستودیو بۆ پشكا رۆژنامەڤانی هێتە ڤەكرن

⋙ پۆلیسی ھەولێر: باندێکی گەورەی دزی دەستگیر کران

⋙ سوید یاسایەکی نوێ لەبارەی پەنابەران جێبەجێ دەکات

⋙ بەڕێوەبەرایەتی گشتی هاتووچۆی هەرێم پێشانگاکانی ئۆتۆمبێل ئاگادار دەکاتەوە

⋙ پیاوێك به‌تۆمه‌تی دزینی زێڕی هاوسه‌ره‌كه‌ی ده‌ستگیركرا

ڤیدیۆ هەواڵ
⋙ ڤیدیۆ.. لە پایتەختی سعوودیە بەم شێوەیە جانتای ئافرەتێک دەدزرێت

⋙ ڤیدیۆ.. تایبەتمەندییەكانی مۆبایلی Honor 20ی نوێی هواوی


زۆرترین بینراو